شهیندخت
مولاوردی درهمایش ملی "اعتدال، زنان و توسعه" که امروز یکشنبه با حضور
رئیس‌جمهور در سالن اجلاس سران برگزار شد، افزود: برای رسیدن به اعتدال
هنوز در پاره‌ای از موارد چتری از عدم تعادلها و تعارضها بر حوزه زنان و
خانواده سایه انداخته است و هنگامی که زنان قصد دارند برتحقق عدالت در
جامعه ایران نقش آفرینی کنند گرفتار انواع عدم توازنها و عدم تعادلها
می‌شوند.
وی
در ادامه گفت: زنان باید برعدم تعادل‌های حاکم بر وضعیت اجتماعی خود نایل
شوند و عدم موازنه‌ها را در جهان زیست خود برطرف کنند و در این میان عدم
توازن موجود میان دسترسی زنان و مردان به فرصت‌ها و منابع ارزشمند جامعه
قابل ذکر است.
به
گفته مولاوردی، زنان به فرصت‌های اجتماعی و فرهنگی دسترسی بیشتری دارند؛
در حالی که مردان به میزان بسیار زیادی به منابع و فرصت‌های اقتصادی و
سیاسی دسترسی دارند. با توجه به منابع عینی سرمایه گذاری در زمینه ارتقای
نرخ مشارکت اقتصادی و سیاسی، سیاستهای دولت اعتدال باید ناظر بر گذار از
این عدم توازنها باشد.
معاون
رئیس جمهور در امور زنان و خانواده یکی دیگر از چالش‌هایی که جامعه ایران
اکنون و آینده با آن روبروست تغییرات و آسیب‌هایی دانست که نهاد خانواده در
ایران تجربه می‌کند و گفت: اگر اعتدال همانا کاربست عَدل و عِدل در
حوزه‌های مختلف زندگی انسانی باشد، باید پاسخگوی سوالات و چالشهای اساسی
پیش روی حوزه زنان و خانواده بوده و در این میان با تکیه بر مبانی دینی و
ارزشهای الهی و اسلامی حتی از ظرفیتهای بالقوه گفتمان‌های دیگر استفاده
کند تا بتواند با قرائتی نو در رفع ناسازگاریها و تعارض میان هنجارهای
رسمی و قانونی با واقعیت‌های زندگی راه جدیدی را به روی زنان و خانواده‌های
ایرانی بگشاید. راهی که در 150 سال اخیر از دغدغه‌های مهم جریانهای موسوم
به احیاگری اسلامی در جهان اسلام است تا روزنه‌ای به صورت تغییر و اصلاح
قوانین ناعادلانه و تبعیض آمیز منتسب به دین و مذهب بگشاید و به تعرضات و
ناسازگاریهای موجود خاتمه دهد و متناسب با تغییرات بنیادین در ساختار
خانواده و جوامع بتواند از منظر دیگری به حقوق زنان در اسلام معاصر و در
جهان معاصر بنگرد.
وی
اضافه کرد: اعتدال یعنی نقد آگاهانه شرایط موجود جهان و شناخت جایگاه خود و
دیگری در ارتباط با سنت و تجدد و تلاش مستمر بر اصلاح امور. اعتدال از
روبرو با دشمنی به نام افراطی گری در مبارزه مواجه است و از پشت سر با دشنه
تفریط مورد حمله قرار می‌گیرد؛ لذا گفتمان رویکرد اعتدال حرکت در مسیری
دشوار است و این حرکت در حوزه زنان و خانواده به مراتب دشوارتر و زنان در
کشاکش افراط و تفریط این بار چشم به رویکردی دوخته‌اند که عدالت و توازن
جنسیتی را برای آنان به ارمغان آورد.
مولاوردی
اضافه کرد: این رویکرد در جای جای برنامههای توسعه کشور باید ساری و جاری
باشد تا با بهره مندی ازعقلانیت و با تکیه بر تمامی ظرفیت، سرمایه و
منابع انسانی کشور توسعه انسانی پایدار، همه جانبه و فراگیر را نتیجه دهد.
توسعه‌ای که متوازن است و همه چیز و همه کس را در خود جای می‌دهد.
مولاوردی
در بخش دیگری از صحبت‌های خود اظهارکرد: مهمترین چالش گفتمان اعتدال این
است که به کلی گویی در نظر، مصلحت گرایی و کنار گذاشتن الزامات و
برنامههای مشخص در عمل گرفتار شود. چون دارای مبانی نظری منقح و دارای مرز
بندی از پیش تعیین شدهای نیست و چه بسا درعمل از استلزامات گفتمانی خود
خارج شود. بر این اساس تکمیل صورت بندی گفتمان اعتدال و استقرار استمرار آن
یکی از اولویت‌های اندیشمندان باید قرار گیرد.
وی
در ادامه گفت: با این نگاه عدم شکل گیری کامل صورت بندی گفتمان اعتدالی و
نخبه گرایی افراطی از جمله چالش‌هایی است که می‌تواند به ابهامات و
تناقضات دامن زده و در نهایت به دوری توده مردم بیانجامد.
رئیس
دومین همایش اعتدال، زنان و توسعه اظهار کرد: رابطه و نسبت اعتدال با زنان
و توسعه پایدار موضوع دومین همایش ملی اعتدال است تا با واکاوی آن در
تکمیل صورت بندی گفتمان اعتدال قدم دیگری برداشته شود. البته پیش از این 10
همایش استانی با مشارکت فرهیختگان، مراکز پژوهشی و دانشگاهی در سال 94
برگزار شد.
وی
اضافه کرد: واقعیتها و مستندات تاریخی نشان می‌دهد که یک قرن پیش درهنگام
برتری مناسبات و ساختارهای سنتی، کمترطرح مطالبات و نظرات زنان در جامعه
ایران دیده می‌شد. به تدریج صورت بندی مسائل زنان در گذار جامعه ایران از
تغییرات ساختار و فرهنگ معطوف به توسعه یافتگی اتفاق افتاد. این تغییرات در
عرصه‌های متفاوتی از زندگی روزمره بروز کردند و بر بستری از واقعیت‌های
عینی جامعه قرار گرفتند از طرف گروههای مختلف اجتماعی به گونه‌های متفاوتی
بروز کردند.
وی
گفت: در نهایت تعارضها و چالشهای شکل گرفته به بروز شکافهای اجتماعی،
سیاسی و پراکندگی در صفوف فعالان و صاحب نظران این حوزه منجر شده است و
حاصل تعارضها و ناهمسوییها،ناپایداری نتایج به دست آمده از اقدامات و
فعالیت‌های صورت گرفته در حوزه مسایل زنان بوده است و به همین دلیل نیز دست
یابی به اهداف پیش بینی شده دشوار است.
مولاوردی
تاکید کرد: مجموع این شرایط ، زنان ایران را با ضرورت اتخاذ رویکردی روبرو
کرده که امکان تجمیع نیروها،اجماع آرا و همسویی فعالیتها را ممکن کند.
از این منظر اعتدال برای حوزه زنان به منزله وضعیتی متعادل،هماهنگ و ترکیب
یافته از عناصر گرایش‌ها و هویت‌های اجتماعی و فرهنگی متفاوت است.
مولاوردی
گفت: نگاهی عمیق تر به عملکرد تاریخی زنان ایرانی نشان می‌دهد که رویکرد
اعتدال گرایانه به میزان زیادی با ماهیت و هویت زنان ایرانی همسو است و بر
همین اساس رویکرد اعتدال و دولت اعتدال را می‌توان فرصتی تاریخی برای تحقق
نقش واقعی زن ایرانی در جامعه و افزایش ظرفیت جامعه برای کاستن از انواع
شکافهای ساختاری قلمداد کرد.
وی
این مهم را در دو محور قابل بررسی دانست و خاطر نشان کرد: نخست نقشی که
زنان در تحقق و نهادینه سازی رویکرد اعتدال در جامعه ایران دارند و دوم نقش
و تاثیر رویکرد اعتدال در تحقق مطالبات و حقوق انسانی زنان ایرانی.
در
ابتدای این نشست محمد امین قانعی راد دبیر همایش زنان،اعتدال و توسعه نیز
اظهار کرد: مفهوم و مشی اعتدال باید از سوی دانشمندان علوم انسانی شناسایی
و بررسی می‌شد. بنابراین تلاش شده است که در این همایش به رابطه اعتدال و
زنان پرداخته شود.
وی
اضافه کرد: این همایش تلاش می‌کند نقش خط مشی و گفتمان اعتدال و نقش زنان
در این زمینه را مورد مطالعه قرار دهد و مقالات رسیده به این جشنواره در
چهار جلد منتشر می‌شود.
متن کامل سخنان معاون رییس جمهور بدین شرح است:
وَ کَذلِکَ جَعَلناکُم اُمَه وَسَطاً لِتَکونُوا شهداء عَلَی الناسِ (بقره: 143)
گفتمان
اعتدال برای اولین بار در فرآیند رقابتهای انتخاباتی یازدهمین دوره ریاست
جمهوری سال 1392 به سر زبانها افتاد و در پاسخ به افراطیگری ها، تندروی
ها، قانون گریزیها و بداخلاقیهای سیاسی سالیان گذشته به سرعت مورد اقبال
اکثریت جامعه قرار گرفت. پیام انتخابات 24 خرداد 92 بازگشت اداره کشور به
مدار عقلانیت، خردجمعی، اعتدال و تدبیر بود که با انتخاب اصلح از میان
اندیشهها و نظرات مختلف و انعطاف به خرج دادن در این زمینه و پرهیز از
تعصب و جزمیت ورزیدن به یک اندیشه خاص محقق می شود. گفتمان اعتدال به این
معناست که دولت اعتدالگرا با شناسایی درست مسأله و در نظر گرفتن راه حلهای
مختلف و با مشورت و استفاده از تمامی ظرفیتهای موجود بهترین و ممکنترین
راه حل را براساس مصالح و منافع ملی انتخاب و بعد با کاربست آن کارآمدی خود
را به اثبات رسانده و به نمایش می گذارد که این همان روی دیگر سکه
اعتدالگرایی است که با عقلانیت بین آرمانها و واقعیات توازن برقرار می کند.
در این مفهوم مهمترین چالش گفتمان اعتدال این است که به کلی گویی در نظر،
مصلحت گرائی و کنار گذاشتن الزامات و برنامههای مشخص در عمل گرفتار شود،
چون دارای مبانی نظری منقح و دارای مرزبندی از پیش تعیین شدهای نیست و چه
بسا در عمل از استلزامات گفتمانی خود خارج شود. براین اساس تکمیل صورتبندی
گفتمان اعتدال و استقرار و استمرار آن یکی از اولویت های اندیشگی و وجهه
همت اندیشمندان باید قرار گیرد. با این نگاه عدم شکلگیری کامل صورتبندی
گفتمان اعتدالی و نخبهگرایی افراطی، از جمله چالش هایی است که می تواند به
ابهامات و تناقضات دامن زده و نهایت دوری از توده مردم را نتیجه دهد.
برگزاری اولین همایش ملی اعتدال در آبان 1393 با مشارکت گسترده صاحبنظران و
پژوهشگران زمینه مناسبی را برای ماهیتشناسی اعتدال و بررسی چیستی و چرایی
و چگونگی تحقق آن فراهم کرد. اما اینکه اعتدال چه رابطه و نسبتی با زنان و
توسعه پایدار می تواند داشته باشد، موضوع و محور دومین همایش ملی اعتدال
است تا با واکاوی آن در تکمیل صورتبندی گفتمان اعتدال قدمی دیگر برداشته
شود و البته پیش از این 10 همایش استانی با مشارکت فرهیختگان و مراکز
پژوهشی و دانشگاهی با هدف کاوش در آموزه ها، رویکردها و مفاهیم اعتدال به
منظور پاسخگویی مدبرانه به امید زنان به عنوان کنشگران توسعه برای حضور
بیشتر در فرآیندهای گوناگون توسعه فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و
افزایش توازن، عمق و پایداری توسعه جامعه در سال 1394 برگزار شده است.
واقعیتها
و مستندات تاریخی نشان می دهد که یک قرن پیش در هنگام تفوق مناسبات و
ساختارهای سنتی کمتر نشانی از طرح مطالبات و نظرات زنان در جامعه ایران
دیده می شد. به تدریج صورتبندی مسایل زنان در گذار جامعه ایران از
دالانهای تغییرات ساختارو فرهنگی معطوف به توسعه یافتگی اتفاق می افتد.
این تغییرات اگر چه در عرصه های متفاوتی از زندگی روزمره بروز کردند و بر
بستری از واقعیت های عینی جامعه قرار گرفتند، از طرف گروههای مختلف اجتماعی
مورد تفسیرهای متفاوتی قرار گرفتهاند. در نهایت تعارضها و چالشهای
شکلگرفته به بروز شکافهای اجتماعی، سیاسی و پراکندگی در صفوف فعالان و
صاحبنظران این حوزه منجر شده است. حاصل تعارض ها و ناهمسوییها، ناپایداری
نتایج به دست آمده از اقدامات و فعالیت های صورت گرفته در حوزه مسایل زنان
بوده است و به همین دلیل نیز دستیابی به اهداف پیشبینی شده از دشواری
چشمگیری رنج می برد. مجموع این شرایط زنان ایران را با ضرورت اتخاذ رویکردی
روبرو ساخته است که امکان تجمیع نیروها و اجماع آرا و همسویی فعالیتها را
ممکن سازد. از این منظر اعتدال برای حوزه زنان به منزله وضعیتی متعادل ،
هماهنگ و ترکیب یافته از عناصر گرایش ها و هویت های اجتماعی و فرهنگی
متفاوت است. نگاهی عمیق تر به عملکرد تاریخی زنان ایرانی نشان می دهد که
رویکرد اعتدال گرایانه به میزان زیادی با ماهیت و هویت زنان ایرانی هماهنگ و
همسوست و بر این اساس رویکرد اعتدال و دولت اعتدال را می توان فرصتی
تاریخی برای تحقق نقش واقعی زن ایرانی در جامعه و افزایش ظرفیت جامعه برای
کاستن از انواع شکاف های ساختاری قلمداد کرد. این مهم در دو محور قابل
بررسی است: نخست - نقشی که زنان در تحقق و نهادینه سازی رویکرد اعتدال در
جامعه ایران دارند و دوم – نقش و تأثیر رویکرد اعتدال در تحقق مطالبات و
حقوق انسانی زنان ایرانی.
با
این حال شواهد و واقعیت ها حکایت از آن دارند که در هنگامه اعتدال هنوز در
پاره ای از موارد چتری از عدم تعادل ها و تعارض ها بر حوزه زنان و خانواده
سایه انداخته است و آنجا که زنان می خواهند در تحقق اعتدال در جامعه ایران
نقشآفرینی کنند گرفتار انواع عدم توازنها و عدم تعادلها هستند. با
افزایش میزان حضور در عرصه های اجتماعی زنان امروز در صدد تثبیت و ارتقاء
موقعیت خود در جامعه و خانواده هستند، اما برای ایفای نقش مؤثر در تحقق
اعتدال می بایست به نقطه تعادل در مناسبات اجتماعی و عملکرد اجتماعی خود
دست یابند و بر سر دو راهی کار و زندگی خود قرار نگیرند. چالش اساسی دولت
اعتدال در این خصوص ایجاد توازن بین کار و زندگی زنان است.
در
سویی دیگر زنان می بایست بر عدم تعادل های حاکم بر وضعیت اجتماعی خود نایل
آیند و عدم موازنه ها را در جهان زیست خود برطرف نمایند. در این زمینه عدم
توازن موجود میان دسترسی زنان و مردان به فرصت ها و منابع ارزشمند جامعه
قابل ذکر است، زنان به فرصت های اجتماعی و فرهنگی دسترسی بیشتری دارند، در
حالی که مردان به میزان بسیار زیادی به منابع و فرصت های اقتصادی و سیاسی
دسترسی دارند. با توجه به منافع عینی سرمایه گذاری در زمینه ارتقاء نرخ
مشارکت اقتصادی و سیاسی ، سیاستهای دولت اعتدال می بایست ناظر بر گذار از
این عدم توازن ها باشد.
یکی
دیگر از چالش هایی که جامعه ایران هم اکنون و در آینده با آن روبه روست
تغییرات و آسیب هایی است که نهاد خانواده در ایران تجربه می کند. اگر
اعتدال همانا کاربست عَدل و عِدل در حوزه های مختلف زندگی انسانی است باید
پاسخگوی سؤالات و چالش های اساسی پیشروی حوزه زنان و خانواده باشد و در
این میان با تکیه بر مبانی دینی و ارزشهای الهی و اسلامی حتی از ظرفیت های
بالقوه گفتمان های دیگر استفاده نماید تا بتواند با قرائتی نو در رفع
ناسازگاریها و تعارض میان هنجارهای رسمی و قانونی با واقعیت های زندگی راه
جدیدی را به روی زنان و خانواده های ایرانی بگشاید، راهی که در یک صدو
پنجاه سال اخیر از دغدغه های مهم جریانهای موسوم به احیاگری اسلامی در
جهان اسلام است تا روزنه ای به سوی تغییر و اصلاح قوانین ناعادلانه و تبعیض
آمیز منتسب به دین و مذهب بگشاید و به تعارضات و ناسازگاریهای موجود خاتمه
دهد و متناسب با تغییرات بنیادین در ساختارخانواده و جوامع بتواند از منظر
دیگری به حقوق زنان در اسلام معاصر و در جهان معاصر بنگرد.
اعتدال
یعنی نقد آگاهانه از شرایط موجود جهان و شناخت جایگاه خود و دیگری در
ارتباط با سنت و تجدد و تلاش مستمر برای اصلاح امور. اعتدال از رو به رو با
دشمنی به نام افراطی گری در مبارزه است و از پشتسر با دشنه تفریط مورد
حمله قرار می گیرد، لذا گفتمان رویکرد اعتدال حرکت در مسیری دشوار است و
این حرکت در حوزه زنان و خانواده به مراتب دشوارتر و زنان در کشاکش افراط و
تفریط این بار چشم به رویکردی دوخته اند که عدالت و سپس توازن جنسیتی را
برای آنها به ارمغان آورد و این رویکرد در جای جای برنامه های توسعه ای
کشور ساری و جاری باشد تا با بهرهمندی از عقلانیت و تدبیر و با تکیه بر
تمامی ظرفیت، سرمایه و منابع انسانی کشور توسعه انسانی، پایدار، همه جانبه و
فراگیر را نتیجه دهد، توسعه ای که متوازن هست و همه چیز و همه کس، هر کس و
هر چیز در جای خود قرار دارد. به امید آن روز ما برای تحقق این آرمانها و
ایجاد توازن بین واقعیت و آرمان تمامی مصلحان، صاحبنظران ، اندیشمندان و
محققان را برای ارائه راهبردهای عملی فرا میخوانیم و امیدوار هستیم با
تدبیر دولت اعتدال شاهد تحقق حداقل بخشی از این آرمانها در حوزه زنان و
خانواده باشیم.
|
تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافری است
|
راهرو گرصد هنر دارد توکل بایدش |